ધોરણ 10 વિજ્ઞાન પ્રકરણ 10: માનવ આંખ અને રંગબેરંગી દુનિયા | મોસ્ટ IMP પ્રશ્નો(Std 10 chapter 10 Science Gujarati ma) t
પ્રકરણ 10: માનવ આંખ અને રંગબેરંગી દુનિયા
📌 આ બ્લોગમાં શું ખાસ છે?
- માનવ આંખની આકૃતિ: પાઠ્યપુસ્તક આકૃતિ 10.1 ની સમજૂતી.
- દ્રષ્ટિની ખામીઓ: લઘુદ્રષ્ટિ (10.2) અને ગુરુદ્રષ્ટિ (10.3) નું નિવારણ.
- પ્રકાશનું વિખેરણ: પ્રિઝમ (10.5) અને મેઘધનુષની રચના.
- વૈજ્ઞાનિક કારણો: તારાઓનું ટમટમવું અને આકાશનો વાદળી રંગ.
- Short Tricks: રંગો અને લેન્સ યાદ રાખવાની દેશી ટ્રિક્સ.
👁️ ૧. માનવ આંખની સંરચના
આપણી આંખ એક અદ્ભુત કુદરતી કેમેરા જેવી છે. તે પ્રકાશની મદદથી આપણી આસપાસની રંગીન દુનિયા બતાવે છે.
- 🌟 પારદર્શક પટલ (Cornea): આંખનો સૌથી આગળનો પારદર્શક ભાગ. પ્રકાશ અહીંથી પ્રવેશે છે.
- 🎨 કનિનિકા (Iris): આંખનો રંગીન ભાગ (કાળી, ભૂરી કે માંજરી આંખ). તે કીકીનું કદ નિયંત્રિત કરે છે.
- 🕳️ કીકી (Pupil): અંધારામાં મોટી થાય અને તેજ પ્રકાશમાં નાની થાય, જેથી પ્રકાશ યોગ્ય માત્રામાં પ્રવેશે.
- 📸 નેત્રમણિ (Lens): તે પારદર્શક અને નરમ છે, જે પ્રતિબિંબને નેત્રપટલ પર કેન્દ્રિત કરે છે.
- 🖥️ નેત્રપટલ (Retina): આ આંખનો પડદો છે, જ્યાં પ્રતિબિંબ વાસ્તવિક અને ઊંધું રચાય છે.
🔍 ૨. સમાવેશન ક્ષમતા (Power of Accommodation)
શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું છે? તમે નજીકનું લખાણ પણ વાંચી શકો છો અને દૂરના પહાડો પણ જોઈ શકો છો. આ કેવી રીતે શક્ય છે?
આપણી આંખના સ્નાયુઓ લેન્સની જાડાઈ વધારી કે ઘટાડી શકે છે. લેન્સ જ્યારે જાડો થાય ત્યારે નજીકનું દેખાય અને પાતળો થાય ત્યારે દૂરનું દેખાય. આ ક્ષમતાને સમાવેશન ક્ષમતા કહેવાય છે.
👓 ૩. દ્રષ્ટિની ખામીઓ અને તેનું નિવારણ (Section D માટે IMP)
(A) લઘુદ્રષ્ટિની ખામી (Myopia)
શું થાય? નજીકનું ચોખ્ખું દેખાય પણ દૂરનું ઝાંખું દેખાય.
નિવારણ: યોગ્ય પાવરનો અંતર્ગોળ લેન્સ વાપરીને આ ખામી સુધારી શકાય છે.
(B) ગુરુદ્રષ્ટિની ખામી (Hypermetropia)
શું થાય? દૂરનું ચોખ્ખું દેખાય પણ નજીકનું ઝાંખું દેખાય.
નિવારણ: યોગ્ય પાવરનો બહિર્ગોળ લેન્સ વાપરીને આ ખામી સુધારી શકાય છે.
🌈 ૪. પ્રકાશનું વિખેરણ (Dispersion of Light)
જ્યારે સફેદ પ્રકાશ પ્રિઝમમાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે તે સાત રંગોમાં વિભાજિત થાય છે. આને જાનીવાલીપીનારા (VIBGYOR) કહેવાય છે.
મેઘધનુષની રચના: વરસાદ પછી આકાશમાં લટકતા પાણીના ટીપાં પ્રિઝમ તરીકે કામ કરે છે અને સૂર્યપ્રકાશનું વિખેરણ કરીને મેઘધનુષ બનાવે છે.
✨ ૫. વાતાવરણીય વક્રીભવન અને રોજિંદા ઉદાહરણો
- ⭐ તારાઓનું ટમટમવું: તારાઓ પૃથ્વીથી બહુ દૂર છે. તેમનો પ્રકાશ વાતાવરણના અલગ-અલગ ઘનતાવાળા પડમાંથી પસાર થતા વાંકો વળે છે, તેથી આપણને તે ટમટમતા લાગે છે.
- 🌅 વહેલો સૂર્યોદય અને મોડો સૂર્યાસ્ત: વાતાવરણીય વક્રીભવનને કારણે સૂર્ય ખરેખર ઉગે તેના ૨ મિનિટ પહેલા દેખાય છે અને આથમી ગયા પછી ૨ મિનિટ સુધી દેખાય છે.
- 🔴 ખતરાની નિશાની લાલ કેમ? લાલ રંગના પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન (Scattering) સૌથી ઓછું થાય છે, તેથી તે ધુમ્મસમાં પણ દૂરથી દેખાઈ જાય છે.
પરીક્ષા માટેની ટિપ:
વિદ્યાર્થી મિત્રો, આ પ્રકરણમાંથી લઘુદ્રષ્ટિ અને ગુરુદ્રષ્ટિની ખામીની આકૃતિઓ વારંવાર પૂછાય છે. પેન્સિલથી આકૃતિ દોરવાની પ્રેક્ટિસ ખાસ કરજો!
© 2025 Education Blog | નવો NCERT સિલેબસ
| લક્ષણ | લઘુદ્રષ્ટિ (Myopia) | ગુરુદ્રષ્ટિ (Hypermetropia) |
|---|---|---|
| કયું સ્પષ્ટ દેખાય? | નજીકની વસ્તુ | દૂરની વસ્તુ |
| પ્રતિબિંબ ક્યાં રચાય? | નેત્રપટલની આગળ | નેત્રપટલની પાછળ |
| નિવારણ માટે લેન્સ | અંતર્ગોળ (Concave) | બહિર્ગોળ (Convex) |
🎯 પ્રકરણ 10: મોસ્ટ IMP હેતુલક્ષી પ્રશ્નો
🤔 શું તમે જાણો છો?
આપણી આંખ 576 મેગાપિક્સલ (MP) ના કેમેરા જેટલી ક્ષમતા ધરાવે છે! અને આપણે આપણી આંખ વડે અંદાજે 1 કરોડ જેટલા અલગ-અલગ રંગો પારખી શકીએ છીએ.
Section A: ૧૦ બહુવિકલ્પ પ્રશ્નો (MCQ)
- તંદુરસ્ત આંખ માટે સ્પષ્ટ દ્રષ્ટિનું લઘુત્તમ અંતર કેટલું છે?
(A) 25 m (B) 2.5 cm (C) 25 cm (D) 2.5 m - આંખના લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈમાં ફેરફાર કોના દ્વારા થાય છે?
(A) કીકી (B) આઇરિસ (C) સિલિયરી સ્નાયુઓ (D) રેટિના - કયા રંગના પ્રકાશનો વેગ કાચના પ્રિઝમમાં સૌથી વધુ હોય છે?
(A) લાલ (B) જાંબલી (C) લીલો (D) પીળો - મેઘધનુષની રચનામાં પ્રકાશની કઈ ઘટના ભાગ ભજવતી નથી?
(A) વક્રીભવન (B) વિખેરણ (C) આંતરિક પરાવર્તન (D) શોષણ - તારાઓનું ટમટમવું એ પ્રકાશની કઈ ઘટનાને આભારી છે?
(A) વાતાવરણીય વક્રીભવન (B) પરાવર્તન (C) વિખેરણ (D) પ્રકીર્ણન - જોખમના સિગ્નલમાં લાલ રંગનો ઉપયોગ કેમ થાય છે?
(A) પ્રકીર્ણન સૌથી ઓછું થાય છે (B) પ્રકીર્ણન સૌથી વધુ થાય છે (C) વેગ ઓછો છે (D) તે ઠંડો રંગ છે - આકાશનો ભૂરો રંગ પ્રકાશની કઈ ઘટનાને લીધે છે?
(A) વક્રીભવન (B) પ્રકીર્ણન (C) પરાવર્તન (D) વિખેરણ - લઘુદ્રષ્ટિની ખામી નિવારવા કયો લેન્સ વપરાય છે?
(A) અંતર્ગોળ (B) બહિર્ગોળ (C) બાયફોકલ (D) નળાકાર - કયા વૈજ્ઞાનિકે સૌપ્રથમ સૂર્યપ્રકાશનો સ્પેક્ટ્રમ મેળવવા કાચના પ્રિઝમનો ઉપયોગ કર્યો હતો?
(A) આઈન્સ્ટાઈન (B) ન્યૂટન (C) ગેલિલિયો (D) સી.વી. રામન - પ્રેસબાયોપિયાની ખામી સુધારવા કયો લેન્સ વપરાય છે?
(A) અંતર્ગોળ (B) બહિર્ગોળ (C) બાયફોકલ (D) સાદો કાચ
Section B: ૧૦ ખાલીજગ્યા પૂરો
- ૧. આંખનો ડૉળો આશરે ૨.૩ cm વ્યાસનો હોય છે.
- ૨. રેટિના (નેત્રપટલ) પર વસ્તુનું વાસ્તવિક અને ઊંધું પ્રતિબિંબ રચાય છે.
- ૩. પ્રકાશના સાત રંગોના પટ્ટાને વર્ણપટ (Spectrum) કહે છે.
- ૪. વહેલો સૂર્યોદય અને મોડો સૂર્યાસ્ત વચ્ચેનો સમયગાળો ૨ મિનિટ હોય છે.
- ૫. આકાશમાં મેઘધનુષ હંમેશા સૂર્યની વિરુદ્ધ દિશામાં રચાય છે.
- ૬. ટિંડલ અસર એ પ્રકાશના પ્રકીર્ણન ને લીધે જોવા મળે છે.
- ૭. ગુરુદ્રષ્ટિની ખામીવાળી વ્યક્તિએ બહિર્ગોળ લેન્સના ચશ્મા પહેરવા જોઈએ.
- ૮. પ્રિઝમ દ્વારા જાંબલી રંગના પ્રકાશનું વિચલન સૌથી વધુ થાય છે.
- ૯. અવકાશયાત્રીને આકાશ કાળું દેખાય છે.
- ૧૦. લેન્સની સમાવેશન ક્ષમતા વધારવા કે ઘટાડવા સિલિયરી સ્નાયુઓ મદદ કરે છે.
Section C: ૧૦ ખરા-ખોટા જણાવો
- ૧. રેટિના પર પ્રતિબિંબ આભાસી અને ચત્તું રચાય છે. - ખોટું
- ૨. શ્વેત પ્રકાશ સાત રંગોનો બનેલો છે. - ખરું
- ૩. વાતાવરણ ન હોય તો આકાશ વાદળી દેખાય. - ખોટું
- ૪. ખતરાના સિગ્નલનો રંગ લાલ રાખવામાં આવે છે કારણ કે તેનું પ્રકીર્ણન ઓછું થાય છે. - ખરું
- ૫. ગ્રહો ટમટમે છે પણ તારાઓ ટમટમતા નથી. - ખોટું
- ૬. મોતિયો (Cataract) ઓપરેશન દ્વારા સુધારી શકાય છે. - ખરું
- ૭. બાયફોકલ લેન્સમાં ઉપરનો ભાગ બહિર્ગોળ હોય છે. - ખોટું
- ૮. લાલ રંગની તરંગલંબાઈ સૌથી વધુ હોય છે. - ખરું
- ૯. સૂર્ય બપોરે સફેદ દેખાય છે કારણ કે પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન ઓછું થાય છે. - ખરું
- ૧૦. ટિંડલ અસર એ વક્રીભવનની ઘટના છે. - ખોટું
🎯 વિભાગ D: ૪ ગુણના મોસ્ટ IMP પ્રશ્નોત્તર
૧. લઘુદ્રષ્ટિની ખામી (Myopia) - કારણો અને નિવારણ
વ્યાખ્યા: જે ખામીને કારણે વ્યક્તિ નજીકની વસ્તુઓ સ્પષ્ટ જોઈ શકે છે, પરંતુ દૂરની વસ્તુઓ સ્પષ્ટ જોઈ શકતી નથી, તેને લઘુદ્રષ્ટિની ખામી કહે છે.
ખામીનું વર્ણન: આ ખામીવાળી વ્યક્તિની આંખમાં દૂરની વસ્તુનું પ્રતિબિંબ નેત્રપટલ (Retina) પર રચાવવાને બદલે નેત્રપટલની આગળ રચાય છે.
🔍 ખામી થવાના કારણો:
- આંખના લેન્સની વક્રતા વધારે હોવી (કેન્દ્રલંબાઈ ઘટી જવી).
- આંખનો ડોળો લાંબો થવો.
🛠️ નિવારણ:
આ ખામીનું નિવારણ કરવા માટે યોગ્ય પાવરના અંતર્ગોળ લેન્સ (Concave Lens) વાળા ચશ્મા પહેરવા જોઈએ. આ લેન્સ પ્રકાશના કિરણોને જરૂરી પ્રમાણમાં અપસારી કરી પ્રતિબિંબને ફરીથી નેત્રપટલ પર કેન્દ્રિત કરે છે.
૨. ગુરુદ્રષ્ટિની ખામી (Hypermetropia) - કારણો અને નિવારણ
વ્યાખ્યા: જે ખામીને કારણે વ્યક્તિ દૂરની વસ્તુઓ સ્પષ્ટ જોઈ શકે છે, પરંતુ નજીકની વસ્તુઓ (૨૫ સેમી થી નજીક) સ્પષ્ટ જોઈ શકતી નથી, તેને ગુરુદ્રષ્ટિની ખામી કહે છે.
ખામીનું વર્ણન: આ ખામીમાં નજીકની વસ્તુમાંથી આવતા પ્રકાશના કિરણો નેત્રપટલ પર કેન્દ્રિત થવાને બદલે નેત્રપટલની પાછળ કેન્દ્રિત થાય છે.
🔍 ખામી થવાના કારણો:
- આંખના લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ ઘણી વધારે હોવી.
- આંખનો ડોળો ખૂબ નાનો (ટૂંકો) હોવો.
🛠️ નિવારણ:
આ ખામીનું નિવારણ કરવા માટે યોગ્ય પાવરના બહિર્ગોળ લેન્સ (Convex Lens) વાળા ચશ્મા પહેરવા જોઈએ. આ લેન્સ પ્રકાશના કિરણોને અભિસારી કરી પ્રતિબિંબને બરાબર નેત્રપટલ પર લાવે છે.
૩. માનવ આંખની સંરચના અને કાર્યો
માનવ આંખ એ કુદરતી કેમેરા જેવી અત્યંત મૂલ્યવાન જ્ઞાનેન્દ્રિય છે. તેના મુખ્ય ભાગોના કાર્યો નીચે મુજબ છે:
| ભાગનું નામ | મુખ્ય કાર્ય |
|---|---|
| પારદર્શક પટલ (Cornea) | આંખનો આગળનો પારદર્શક ભાગ. પ્રકાશ અહીંથી પ્રવેશે છે અને વક્રીભવન પામે છે. |
| કનિનિકા (Iris) | ઘેરો સ્નાયુમય પડદો, જે કીકીના કદનું નિયંત્રણ કરે છે અને આંખનો રંગ નક્કી કરે છે. |
| કીકી (Pupil) | આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશના જથ્થાનું નિયંત્રણ કરે છે. પ્રકાશ વધુ હોય તો નાની અને ઓછો હોય તો મોટી થાય છે. |
| નેત્રમણિ (Lens) | વસ્તુનું વાસ્તવિક અને ઊંધું પ્રતિબિંબ નેત્રપટલ પર પાડે છે. તે પોતાની કેન્દ્રલંબાઈ બદલી શકે છે. |
| નેત્રપટલ (Retina) | પ્રકાશ સંવેદનશીલ પડદો, જ્યાં પ્રતિબિંબ રચાય છે અને તે પ્રકાશ સંદેશાઓને મગજ સુધી મોકલે છે. |
🎯 વિભાગ C: ૩ ગુણના મોસ્ટ IMP પ્રશ્નોત્તર
૧. કાચના પ્રિઝમ વડે શ્વેત પ્રકાશનું વિખેરણ
વ્યાખ્યા: શ્વેત પ્રકાશનું તેના ઘટક રંગોમાં વિભાજન થવાની ઘટનાને પ્રકાશનું વિખેરણ કહે છે.
સમજૂતી: જ્યારે સૂર્યનો શ્વેત પ્રકાશ કાચના પ્રિઝમમાંથી પસાર થાય છે, ત્યારે તે સાત રંગોના પટ્ટામાં વહેંચાય છે. આ રંગોનો ક્રમ નીચેથી ઉપર તરફ 'જાનીવાલીપીનારા' (VIBGYOR) હોય છે.
🌈 રંગોનો ક્રમ:
જાંબલી, નીલો, વાદળી, લીલો, પીળો, નારંગી અને લાલ.
💡 કારણ:
જુદા જુદા રંગના પ્રકાશના કિરણો કાચના પ્રિઝમમાં જુદી જુદી ઝડપે ગતિ કરે છે, તેથી તેમનું વિચલન પણ અલગ અલગ કોણે થાય છે. જાંબલી રંગનું વિચલન સૌથી વધુ અને લાલ રંગનું વિચલન સૌથી ઓછું થાય છે.
૨. મેઘધનુષની રચના
મેઘધનુષ એ વરસાદ પડ્યા પછી આકાશમાં જોવા મળતો પ્રાકૃતિક વર્ણપટ છે.
રચનાની પ્રક્રિયા:
- 💧 પ્રિઝમ તરીકે કાર્ય: વાતાવરણમાં રહેલા પાણીના નાના ટીપાં નાના પ્રિઝમ તરીકે વર્તે છે.
- ✨ ત્રણ મુખ્ય ઘટનાઓ: જ્યારે સૂર્યપ્રકાશ ટીપાંમાં પ્રવેશે છે ત્યારે તેનું (૧) વક્રીભવન અને વિખેરણ થાય છે, (૨) ટીપાંની અંદરની સપાટી પર આંતરિક પરાવર્તન થાય છે અને (૩) અંતે ટીપાંમાંથી બહાર નીકળતી વખતે ફરીથી વક્રીભવન થાય છે.
સ્થાન: મેઘધનુષ હંમેશા સૂર્યની વિરુદ્ધ દિશામાં રચાય છે. અવલોકનકારની પીઠ સૂર્ય તરફ હોય ત્યારે જ મેઘધનુષ જોઈ શકાય છે.
૩. વહેલો સૂર્યોદય અને મોડો સૂર્યાસ્ત
વાતાવરણીય વક્રીભવનને કારણે સૂર્ય આપણને તેના ખરેખર ઉગવાના સમય કરતા વહેલો અને આથમ્યા પછી પણ થોડો સમય દેખાય છે.
🔍 ઘટનાની સમજૂતી:
- વહેલો સૂર્યોદય: સૂર્ય જ્યારે ક્ષિતિજથી થોડો નીચે હોય ત્યારે તેમાંથી આવતા કિરણો વાતાવરણના ઘટ્ટ પડમાં પ્રવેશતા વક્રીભવન પામી નીચે તરફ વાંકા વળે છે. આથી સૂર્ય ખરેખર ઉગે તેના ૨ મિનિટ પહેલા દેખાય છે.
- મોડો સૂર્યાસ્ત: તેવી જ રીતે, સૂર્ય ક્ષિતિજથી નીચે આથમી ગયા પછી પણ વાતાવરણીય વક્રીભવનને કારણે આપણને ૨ મિનિટ સુધી દેખાય છે.
આમ, વહેલા સૂર્યોદય અને મોડા સૂર્યાસ્તને કારણે દિવસની લંબાઈમાં આશરે ૪ મિનિટનો વધારો થાય છે.
ધોરણ 10 વિજ્ઞાન પ્રકરણ 10 - ૨ ગુણના મોસ્ટ IMP પ્રશ્ન-જવાબ
૧. આંખની સમાવેશ ક્ષમતા એટલે શું?
- આંખના લેન્સની પોતાની કેન્દ્રલંબાઈમાં ફેરફાર કરવાની ક્ષમતાને સમાવેશ ક્ષમતા કહે છે.
- સીલીયરી સ્નાયુઓ દ્વારા લેન્સની વક્રતામાં ફેરફાર કરીને આ ક્ષમતા મેળવી શકાય છે.
- જ્યારે સ્નાયુઓ આરામમાં હોય ત્યારે લેન્સ પાતળો થાય છે અને દૂરની વસ્તુ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
- જ્યારે સ્નાયુઓ સંકોચાય ત્યારે લેન્સ જાડો થાય છે અને નજીકની વસ્તુ સ્પષ્ટ દેખાય છે.
૨. લઘુદૃષ્ટિની ખામી (Myopia) ના કારણો જણાવો.
- આ ખામીમાં વ્યક્તિ નજીકની વસ્તુ સ્પષ્ટ જોઈ શકે છે પણ દૂરની વસ્તુ ધૂંધળી દેખાય છે.
- તેનું મુખ્ય કારણ આંખના લેન્સની વક્રતા વધારે હોવી (કેન્દ્રલંબાઈ ઘટવી) તે છે.
- બીજું કારણ આંખનો ડોળો લાંબો થવો તે છે, જેના લીધે નેત્રપટલ અને લેન્સ વચ્ચેનું અંતર વધે છે.
- આ ખામીને નિવારવા માટે યોગ્ય પાવરવાળા 'અંતર્ગોળ લેન્સ' ના ચશ્મા પહેરવા પડે છે.
૩. આકાશનો રંગ વાદળી કેમ દેખાય છે?
- વાતાવરણમાં રહેલા હવાના અણુઓ અને અન્ય સૂક્ષ્મ કણો દ્રશ્ય પ્રકાશની તરંગલંબાઈ કરતા નાના હોય છે.
- આ સૂક્ષ્મ કણો ટૂંકી તરંગલંબાઈ ધરાવતા વાદળી (નીલા) રંગના પ્રકાશનું વધુ પ્રકીર્ણન કરે છે.
- પ્રકીર્ણન પામેલો આ વાદળી પ્રકાશ આપણી આંખમાં પ્રવેશે છે, તેથી આકાશ વાદળી દેખાય છે.
- જો પૃથ્વી પર વાતાવરણ ન હોત, તો પ્રકાશનું પ્રકીર્ણન થાત નહીં અને આકાશ કાળું દેખાત.
૪. તારાઓ કેમ ટમટમે છે? (ટૂંકમાં સમજાવો)
- તારાઓનો પ્રકાશ પૃથ્વીના વાતાવરણમાં પ્રવેશતા સતત વક્રીભવન પામે છે.
- વાતાવરણની હવાના સ્તરોની ઘનતા અને તાપમાન સતત બદલાતા રહેવાથી વક્રીભવનાંક પણ બદલાય છે.
- આના કારણે તારાનું આભાસી સ્થાન સતત બદલાતું રહે છે અને આંખમાં પ્રવેશતા પ્રકાશની માત્રા પણ બદલાય છે.
- પ્રકાશની આ સતત વધ-ઘટને કારણે તારાઓ ટમટમતા દેખાય છે
ગુરુદૃષ્ટિની ખામી (Hypermetropia)
આ ખામીના મુખ્ય ૪ મુદ્દા નીચે મુજબ છે:
- લક્ષણો: આ ખામીવાળી વ્યક્તિ દૂરની વસ્તુઓને સ્પષ્ટપણે જોઈ શકે છે, પરંતુ નજીકની વસ્તુઓ તેને ધૂંધળી દેખાય છે.
- કારણ ૧: આંખના લેન્સની કેન્દ્રલંબાઈ ઘણી વધારે હોવી (લેન્સ પાતળો થવો).
- કારણ ૨: આંખનો ડોળો ખૂબ નાનો થવો, જેના કારણે નજીકની વસ્તુનું પ્રતિબિંબ નેત્રપટલ (Retina) પર પડવાને બદલે તેની પાછળના ભાગમાં રચાય છે.
- નિવારણ: આ ખામીને સુધારવા માટે યોગ્ય પાવરવાળા 'બહિર્ગોળ લેન્સ' (Convex Lens) ના ચશ્માનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
બોર્ડની પરીક્ષા માટે આ પ્રશ્ન ૨ ગુણમાં વારંવાર પૂછાય છે.
Science chapter 11 👇https://pramukhdps.blogspot.com/2026/01/10-11-imp-std-10-th-chapter-11-science.html
🎯 ધોરણ 10 વિજ્ઞાન સંપૂર્ણ IMP મટીરીયલ (પ્રકરણ 1 થી 13)
બોર્ડ પરીક્ષા 2026 માટે વિજ્ઞાન વિષયના તમામ પ્રકરણ 1 થી 13 ના મોસ્ટ IMP પ્રશ્નો અને જવાબોની સંપૂર્ણ PDF નીચેથી ડાઉનલોડ કરો. ટેબલ અને ટ્રીક પણ આપ્યા છે જેથી તમને યાદ તરત રહી જશે. અને શોર્ટનોટ્સ પણ આપી છે જેથી તમે આગલા દિવસે બધું જ રિવિજન થઈ જાય.